मुर्तिजापूर शहराची लाडकी शकुंतला पुन्हा धावणार? मुर्तिजापूरमध्ये हालचाली सुरू

मुर्तिजापूरच्या रेल्वे इतिहासात पुन्हा एकदा काहीतरी घडणार आहे… जुन्या आठवणींना उजाळा मिळणार आहे… आणि कदाचित अनेक वर्षांपासून मनात घर करून बसलेली एक इच्छा पुन्हा चर्चेत येणार आहे. प्रश्न एकच आहे… शकुंतला पुन्हा धावणार का?

एकेकाळी मुर्तिजापूरच्या रेल्वेस्थानकावरून निघणारी छोटीशी रेल्वे म्हणजे परिसरातील अनेक गावांसाठी जीवनवाहिनी होती. मुर्तिजापूर-अचलपूर आणि मुर्तिजापूर-यवतमाळ अशा दोन मार्गांनी ग्रामीण भागाला जोडणारी ही रेल्वे केवळ प्रवासाचे साधन नव्हती, तर विदर्भाच्या इतिहासाचा एक महत्त्वाचा अध्याय होती. ब्रिटिशकालीन व्यवस्थेतून सुरू झालेला तिचा प्रवास पुढे भारतीय रेल्वेच्या व्यवस्थापनाखाली आला. काळाच्या ओघात रेल्वेचे तंत्रज्ञान बदलले, वेग वाढला आणि आधुनिक रेल्वेच्या स्पर्धेत या छोट्या मार्गाचे जुने स्वरूप मागे पडत गेले.

आज मोठ्या रेल्वेमार्गांच्या युगात त्या छोट्या गाडीचा खडखडाट ऐकू येत नसला, तरी तिच्या आठवणी मात्र मुर्तिजापूरकरांच्या मनात कायम आहेत.

मात्र, आता या ऐतिहासिक रेल्वेबाबत एक वेगळीच घडामोड समोर येत आहे. मुर्तिजापूरमध्ये शकुंतला रेल्वेचा इतिहास पुन्हा उभा करण्याची तयारी सुरू असल्याची चर्चा आहे. जुन्या स्थानकांची नावे, रेल्वेचे प्रतिरूप आणि छोट्या गाडीचा प्रवास… हे सगळे पुन्हा एकाच ठिकाणी पाहायला मिळणार आहे.

विशेष म्हणजे, हा उपक्रम एखाद्या रेल्वे स्थानकावर किंवा रेल्वे विभागाच्या जागेवर नव्हे, तर मुर्तिजापूरच्या नमो उद्यानात साकारण्याची संकल्पना आहे.

आमदार हरीश पिंपळे यांच्या प्रयत्नातून नमो उद्यानात शकुंतला रेल्वेचे प्रतिरूप उभारून छोटी रेल्वे सुरू करण्याचा उपक्रम पुढे येत आहे. या माध्यमातून शकुंतला रेल्वेच्या जुन्या मार्गावरील स्थानकांची नावे आणि तिचा ऐतिहासिक प्रवास नव्या पिढीसमोर जिवंत ठेवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

म्हणजेच, मुर्तिजापूर-अचलपूर किंवा मुर्तिजापूर-यवतमाळ मार्गावर शकुंतला पुन्हा धावणार नाही; पण तिचे प्रतिरूप नमो उद्यानात धावणार आहे!

आता प्रश्न एवढाच आहे की, ज्या शहराने शकुंतलेचा इतिहास अनुभवला, त्या शहराने तिचा वारसा जपण्यासाठी पुरेसे प्रयत्न केले आहेत का?

रेल्वेचा मूळ मार्ग बदलण्याच्या प्रक्रियेत तिच्या ऐतिहासिक वारशाचे दस्तऐवजीकरण, जुनी छायाचित्रे, स्थानकांचा इतिहास आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या आठवणी जतन करण्याची गरज आहे. उद्यानातील प्रतिरूप हा त्यासाठी एक चांगला प्रारंभ ठरू शकतो. मात्र, शकुंतलेचा इतिहास केवळ एका प्रतिकृतीपुरता मर्यादित राहू नये, ही अपेक्षाही महत्त्वाची आहे.

कारण रेल्वे बदलली, रुळ बदलले, काळ बदलला… पण मुर्तिजापूरच्या इतिहासातील शकुंतलेचे स्थान आजही बदललेले नाही!