“महापुरुषांचा सन्मान की राजकीय अहंकार? अण्णा भाऊ साठे चौकावरील वादाने उघडे पाडले समाज फोडण्याचे राजकारण!”

आज लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांची जयंती. अन्याय, शोषण, विषमता आणि जातीय भेदभावाविरुद्ध आपल्या लेखणीतून व शाहिरीतून लढणाऱ्या या महान लोकशाहीराला संपूर्ण महाराष्ट्र अभिवादन करत आहे. अण्णा भाऊ साठे हे केवळ मातंग समाजाचे नव्हे, तर संपूर्ण महाराष्ट्राचे आणि देशाचे प्रेरणास्थान आहेत.

मूर्तिजापूर नगरपरिषदेने लक्ष्मीबाई देशमुख उपजिल्हा रुग्णालयाजवळील चौकाला लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांचे नाव देण्याचा प्रस्ताव मंजूर केला. त्यानुसार काल रात्री त्या चौकात नामफलक लावण्याचे काम सुरू असताना काहींनी त्यास विरोध केल्याने काही काळ तणावाचे वातावरण निर्माण झाले. विषय पोलिसांपर्यंत पोहोचला. त्यानंतर समाजातील ज्येष्ठ, बुद्धिजीवी आणि जबाबदार नागरिकांनी मध्यस्थी करून परिस्थिती नियंत्रणात आणली.

या घटनेने एक गंभीर प्रश्न उपस्थित केला आहे. लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या नावाला विरोध नेमका कशासाठी? महापुरुषांच्या सन्मानाच्या विषयात राजकारण आणण्याची गरज काय होती? या प्रश्नांची उत्तरे समाज शोधत आहे.

ज्यांनी या नामकरणाला विरोध केला, त्यांनी आपल्या भूमिकेचा समाजावर काय परिणाम होईल याचा विचार करणे आवश्यक होते. महापुरुषांच्या सन्मानाच्या विषयावर संघर्ष निर्माण करणे हे कोणत्याही जबाबदार नेतृत्वाला शोभणारे नाही. मतभेद असतील तर ते संवादातून मांडता येतात; मात्र समाजात तणाव निर्माण करणारी भूमिका लोकशाहीच्या मूल्यांशी सुसंगत ठरत नाही.

आजही काही स्वार्थी राजकीय प्रवृत्ती समाजातील भावनिक प्रश्नांचा वापर स्वतःची राजकीय पोळी भाजण्यासाठी करतात, अशी भावना अनेक नागरिक व्यक्त करतात. समाजात एकोपा निर्माण करण्याऐवजी जातीय आणि सामाजिक तेढ वाढवून राजकीय लाभ मिळवण्याचा प्रयत्न झाला, तर त्याचे नुकसान संपूर्ण समाजाला भोगावे लागते. निवडणुका येतात आणि जातात, पण समाजातील कटुता अनेक वर्षे टिकून राहते.

अण्णा भाऊ साठे यांनी आपल्या आयुष्यात कधीही समाजात द्वेष पसरविण्याचा संदेश दिला नाही. त्यांनी कष्टकरी, वंचित, शोषित आणि सर्वसामान्य माणसाचा आवाज बुलंद केला. त्यांच्या विचारांचा खरा वारसा म्हणजे समानता, बंधुता, सामाजिक न्याय आणि माणुसकी. त्यामुळे त्यांच्या नावाने उभारल्या जाणाऱ्या चौकाला विरोध होणे ही दुर्दैवी बाब आहे.

मातंग समाजासह प्रत्येक समाजाला आपल्या महापुरुषांचा सन्मान करण्याचा घटनात्मक अधिकार आहे. त्याच वेळी प्रत्येक समाजाने इतरांच्या महापुरुषांचाही तितकाच आदर राखला पाहिजे. महापुरुष कोणत्याही एका समाजाची मालमत्ता नसतात; ते संपूर्ण समाजाचे प्रेरणास्थान असतात.

ही घटना मूर्तिजापूरसाठी एक धडा आहे. मतभेद असू शकतात, परंतु ते संवादाने सोडवले गेले पाहिजेत. समाजात शांतता, बंधुता आणि परस्पर आदर टिकवणे ही सर्व राजकीय पक्ष, सामाजिक संघटना आणि नागरिकांची सामूहिक जबाबदारी आहे.

आज अण्णा भाऊ साठे जयंतीच्या निमित्ताने आपण केवळ त्यांच्या पुतळ्याला किंवा प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून थांबू नये. त्यांच्या विचारांचा स्वीकार करून समाजाला जोडण्याचा संकल्प केला पाहिजे. समाजाला विभागणारे राजकारण नव्हे, तर समाजाला एकत्र आणणारे नेतृत्व हीच काळाची गरज आहे.

महापुरुषांच्या नावावर वाद निर्माण करणाऱ्यांना इतिहास कधीच माफ करत नाही. महापुरुषांचा सन्मान, सामाजिक एकोपा आणि संविधानिक मूल्यांचे रक्षण हेच आजच्या दिवसाचे खरे संदेश आहेत. लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांना हीच खरी अभिवादन!