शिवणी खून प्रकरणाच्या तपासावर प्रश्नचिन्ह; अल्पवयीनाच्या कथित भूमिकेची चौकशी होणार का?

FIR, पोलिस प्रेसनोट आणि घटनाक्रमातील विसंगती चर्चेत; संतोष काशीदे यांच्या भूमिकेचीही स्वतंत्र पडताळणी करण्याची मागणी

अकोला : शिवणी परिसरातील सैय्यद फैजान सैय्यद रफीक (वय २२) यांच्या मृत्यूला कारणीभूत ठरलेल्या चाकू हल्ला प्रकरणात पोलिसांनी अवघ्या दोन तासांत तीन आरोपींना ताब्यात घेतल्याचे अधिकृत प्रेसनोटद्वारे सांगितले आहे. मात्र, या प्रकरणातील आरोपींची भूमिका, एका अल्पवयीनाच्या कथित सहभागाची चर्चा आणि एका आरोपीचे नाव कोणत्या आधारावर तपासात आले, यामुळे तपासाच्या पारदर्शकतेबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

२९ सप्टेंबर रोजी शिवणीतील टिपू सुलतान चौक परिसरात जुन्या वादातून मारामारी झाली. त्यानंतर सैय्यद फैजान याच्यावर चाकूने हल्ला झाल्याचे FIR मध्ये नमूद आहे. गंभीर जखमी अवस्थेत त्याला शासकीय रुग्णालयात दाखल करण्यात आले; मात्र उपचारादरम्यान त्याचा मृत्यू झाला.

या प्रकरणी उजेफ खान नजीर खान यांच्या तक्रारीवरून एमआयडीसी पोलीस ठाण्यात गुन्हा क्रमांक ४१६/२०२६ दाखल करण्यात आला. FIR मध्ये चार जणांची नावे नमूद करण्यात आली आहेत. त्यानंतर पोलिसांच्या प्रेसनोटमध्ये तीन आरोपींना रेल्वे स्टेशन परिसरातून ताब्यात घेतल्याचे आणि चौथा आरोपी जखमी असल्याने रुग्णालयातून ताब्यात घेण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.

मात्र तपासात काही प्रश्न अनुत्तरित

या प्रकरणाशी संबंधित माहितीनुसार, १८ वर्षांखालील एका मुलाचीही घटनेतील कथित भूमिका असल्याची माहिती समोर येत आहे. जर संबंधित मुलाचा प्रत्यक्ष सहभाग असल्याचे पुरावे तपासात उपलब्ध असतील, तर त्याचे वय आणि घटनास्थळी असलेली भूमिका अधिकृत कागदपत्रे व उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे तपासणे आवश्यक ठरते.

अल्पवयीन असल्यास त्याच्यावर प्रौढ आरोपीप्रमाणे कारवाई न करता बाल न्याय व्यवस्थेअंतर्गत लागू असलेल्या कायदेशीर प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे “अल्पवयीन आहे म्हणून प्रकरणातून बाजूला ठेवले का?” किंवा “त्याचा सहभागच नव्हता का?” या दोन्ही शक्यतांची स्वतंत्रपणे पडताळणी होणे गरजेचे आहे.

संतोष काशीदे यांच्या नावाबाबतही प्रश्न

FIR मध्ये संतोष काशीदे यांचे नाव आरोपी म्हणून नमूद आहे. मात्र, त्यांची घटनास्थळी नेमकी भूमिका काय होती, त्यांच्याविरुद्ध उपलब्ध प्रत्यक्ष पुरावा कोणता आहे आणि त्यांचे नाव कोणत्या आधारावर तपासात समाविष्ट झाले, याबाबत स्पष्टता आवश्यक आहे.

केवळ एखाद्या व्यक्तीच्या सांगण्यावरून कोणाचे नाव आरोपी म्हणून निश्चित करणे योग्य नाही. त्याचप्रमाणे एखाद्या व्यक्तीचे नाव FIR मध्ये असल्यामुळे तो दोषी ठरतो असेही नाही. CCTV फुटेज, प्रत्यक्षदर्शींचे जबाब, तांत्रिक पुरावे आणि इतर वस्तुनिष्ठ पुराव्यांच्या आधारे प्रत्येक आरोपीची स्वतंत्र भूमिका निश्चित होणे आवश्यक आहे.

FIR आणि प्रेसनोटमध्येही पडताळणीची गरज

पोलिसांच्या अधिकृत प्रेसनोटमध्ये आरोपींची नावे व वय वेगळ्या पद्धतीने नमूद करण्यात आले आहेत, तर FIR मध्ये काही ठिकाणी टोपणनावे/अपूर्ण ओळख दिसून येते. त्यामुळे FIR मध्ये नमूद व्यक्ती आणि पोलिसांनी ताब्यात घेतलेल्या व्यक्ती यांची ओळख, त्यांच्यातील संबंध आणि घटनास्थळी प्रत्येकाची भूमिका तपासातून स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.

फिर्यादी सांगत नसेल तर तपास थांबणार का?

या प्रकरणातील आणखी एक महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे, एखाद्या व्यक्तीच्या सहभागाबाबत फिर्यादीने स्वतंत्रपणे सांगितले नाही, तरी पोलिसांना उपलब्ध असलेल्या इतर पुराव्यांच्या आधारे तपास करता येतो का?

याचे उत्तर तपासाच्या स्वरूपावर अवलंबून आहे. CCTV, प्रत्यक्षदर्शी, मोबाईल तांत्रिक माहिती, घटनास्थळावरील पुरावे, वैद्यकीय पुरावे आणि इतर तपासातून जर एखादी बाब समोर येत असेल, तर तिची स्वतंत्र पडताळणी होणे अपेक्षित आहे. तपास केवळ एका व्यक्तीच्या जबाबावर अवलंबून राहू नये, अशीच अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

पोलिसांसमोर आता खरी कसोटी

या प्रकरणात स्थानिक गुन्हे शाखा आणि एमआयडीसी पोलिसांनी जलद कारवाई करून आरोपींना ताब्यात घेतल्याचे पोलिसांनी सांगितले आहे. मात्र, जलद अटक ही तपासाची अंतिम पायरी नसून सुरुवात आहे. प्रत्यक्ष हल्ला कोणी केला? प्रत्येक आरोपीची नेमकी भूमिका काय? अल्पवयीन व्यक्तीचा काही सहभाग होता का? संतोष काशीदे यांच्याविरुद्ध कोणते वस्तुनिष्ठ पुरावे आहेत? या सर्व प्रश्नांची उत्तरे तपासातून समोर येणे आवश्यक आहे.

त्यामुळे या प्रकरणाचा तपास पूर्वग्रह न ठेवता आणि उपलब्ध सर्व पुराव्यांची स्वतंत्र पडताळणी करून करण्यात यावा, अशी मागणी होत आहे.

दरम्यान, पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार प्रकरणाचा पुढील तपास एमआयडीसी पोलीस करीत आहेत. न्यायालयीन निर्णय होईपर्यंत कोणत्याही आरोपीला दोषी ठरविता येणार नाही.

तक्रार अद्याप नोंदविली नाही; पोलिसांच्या भूमिकेवर संशयाची छाया?

दरम्यान, या प्रकरणातील आरोपी सत्यम उर्फ गोलू गवई याचा भाऊ शुभम सुरेश गवई याने दिल्याचे सांगितले जात असलेले तक्रारीचे निवेदन अद्याप पोलिसांनी नोंदवून घेतले नसल्याची बाब समोर येत आहे.

एका बाजूला खून प्रकरणात अवघ्या दोन तासांत आरोपी ताब्यात घेतल्याचा दावा केला जात असताना, दुसऱ्या बाजूला संबंधित तक्रारीची नोंद अद्याप का झाली नाही, असा सवाल उपस्थित होत आहे.

नेमके प्रकरण काय? कोणाची तक्रार नोंदवायची आणि कोणाची नाही, यामागे काही वेगळे गणित तर नाही ना? तपासात सर्व बाजू समान पद्धतीने तपासल्या जात आहेत का, याबाबतही प्रश्न निर्माण झाले आहेत.

त्यामुळे पोलीस प्रशासनाने खळबळून जागे होत, या संपूर्ण प्रकरणातील प्रत्येक तक्रार, प्रत्येक पुरावा आणि प्रत्येक व्यक्तीची भूमिका निष्पक्षपणे तपासावी, अशी मागणी होत आहे.